Bu rehberin kararı
Küresel değerlendirmeyi yenileme maliyeti ve iç fiyatla bağlayan denetlenebilir model kurun; kesin tahmin olarak sunmayın.
Yönetici özeti
- Temel karar: Küresel değerlendirmeyi yenileme maliyeti ve iç fiyatla bağlayan denetlenebilir model kurun; kesin tahmin olarak sunmayın.
- Karşılaştırma esası: Her girdiyi tarih ve kaynakla kaydedip aralık ve senaryolar sunun. Kur ve navlun varsayımları formülde gizlenmeden görünür kalmalıdır.
- İlk risk: İlgisiz gösterge
Hangi kararı vermelisiniz?
Küresel fiyatı İran’a çevirmek döviz dönüşümünden fazlasıdır. Uygun ürün ve esası seçip ticaret masrafları, uygulanabilir kur, zaman, kısıtlar ve iç arzı hesaba katın. Teknik özellikleri, fiyat esasını, teslim koşullarını ve kalite belgelerini birlikte değerlendirin. Kalite sınıfı, ağırlık, kaplama veya teslim kapsamı farklıysa daha düşük rakam karşılaştırılabilir bir teklif değildir. Önce projenin ihtiyacını tanımlayın; her kabul koşulunu teslimatta kontrol edilebilecek bir belge veya ölçümle eşleştirin.[1][2]
Türkiye’de İran’dan çelik tedarik eden alıcı için küresel gösterge, doğrudan satın alınabilir teklif değildir. Ürün sınıfını, teslim esasını, menşe ve varış noktasını, yükleme dönemini ve ölçüleri aynılaştırın. İran iç piyasa riyal/tümen verisini, dolar bazlı göstergeyi ve TRY bütçesini ayrı tutup tarihli ve uygulanabilir kurla bağlayın. Kara tesliminde sınır ve tesis, deniz tesliminde adlandırılmış liman, navlun, sigorta ve elleçleme kapsamını belirtin. Güncel ticaret şartları ve Türkiye’deki proje kabulü doğrulanmadan bölgesel fiyat farkını gerçekleşebilir kazanç saymayın. Model İran iç piyasa fiyatını açıklasa bile Türkiye’ye teslim fiyatı için ayrıca ihracat teklifi, taşıma ve varış masrafları doğrulaması gerekir.
Teknik işleyiş ve fiyata etkisi
Karşılaştırılabilir dolar değerlendirmesiyle başlayın; varış esasına çevirip navlun, sigorta, geçerli gümrük ve vergiler, finansman ve zaman riskini ekleyin. İran Emtia Borsası işlemleri ve serbest piyasa teklifleri gerçeklik kontrolüdür; büyük farkı açıklayın.[2][3][4]
Her girdiyi tarih ve kaynakla kaydedip aralık ve senaryolar sunun. Kur ve navlun varsayımları formülde gizlenmeden görünür kalmalıdır. Teklifleri birim, ağırlık esası, vergiler, ambalaj, yükleme, nakliye ve geçerlilik süresi eşitlendiğinde karşılaştırın. Eksik bırakılan bir maliyet, kilogram fiyatındaki görünen tasarruftan büyük olabilir. Tedarikçinin teklif para birimini ve ödeme tarihini kaydedin; Türkiye’deki teslim maliyetini hesaplarken döviz dönüşümünü nakliye ve diğer giderlerden ayrı gösterin.
Karşılaştırılabilir teklif isteme
Her tedarikçiden aynı yazılı şartnameye yanıt isteyin. Böylece ürün tanımı veya teslim kapsamı değiştirilerek daha ucuz görünen bir teklif hazırlanmasını önlersiniz. Fiyatları yan yana koymadan önce aşağıdaki bilgileri doğrulayın ve eksik yanıtları açıkça işaretleyin:
- Referans ürün ve şartname
- Teslim esası ve navlun
- Kur ve ödeme yöntemi
- Masraflar, vergi ve finansman
- Borsa ve güncel teklif karşılaştırması
Seçeneklerin karşılaştırılması
Bu tablo karar vermeyi kolaylaştırır; mühendislik hesaplarının veya sözleşme belgelerinin yerine geçmez. Son sütun, teklifi kabul etmeden önce incelenecek kanıtı gösterir. Nihai seçim, gerçek kullanım koşulları ve projenin onaylı şartnamesiyle birlikte değerlendirilmelidir.
| Yenileme maliyeti modeli | Ticaret mümkünse | Tam girdiler ve belirsizlik aralığı |
| İç arz modeli | Ticaret kısıtları baskınsa | Borsa, stok ve üretim |
| Birleşik senaryo modeli | İki güç de etkiliyse | Ağırlıklar, kırılma noktaları ve inceleme |
Yaygın riskler ve uyarı işaretleri
Hatalar çoğunlukla piyasa adının teknik şartname yerine kabul edilmesi, tek fotoğrafın bütün sevkiyatı temsil etmesi veya teslim kapsamının teklifte bulunmamasıyla başlar. Şu riskleri ayrı ayrı ele alın: İlgisiz gösterge; Uygulanamayan kur; Ticaret kısıtlarını atlamak; Maliyet modelini kesinlik diye sunmak. Her riski yazılı bir kabul koşuluna, numune alma planına veya izlenebilir belgeye dönüştürün; kontrolü kimin yapacağını sevkiyattan önce belirleyin.
Bir standart numarası tek başına uygunluğu kanıtlamaz. Baskı yılı, kalite sınıfı, boyutlar, toleranslar, deney yöntemi, döküm veya parti numarası ve kabul yetkilisi belli olmalıdır. Türkiye’de kullanılacak ithal çelik için projenin onaylı şartnamesini ve ilgili yerel gereklilikleri doğrulayın. İran’daki bir piyasa sınıfını, belgeli değerlendirme olmadan yerel bir kalite sınıfına eşdeğer saymayın.
Satın alma kararını tamamlama
Model farkları açıklamalıdır. Değeri izlenebilir girdilere ve hata ile yönünü de kapsayan güncel iç veriyle sürekli kontrole bağlıdır.[4][5]
Sipariş öncesinde ürün tanımı, miktar, birim, teorik ve gerçek ağırlık, taban fiyat, vergiler, nakliye, teslim aralığı, belgeler ve kabul ölçütlerini tek karşılaştırma tablosunda toplayın. Her masrafın sorumlusunu ve teslimatta farkları kaydedecek kişiyi belirleyin. Tarihli teklifleri ve teknik yazışmaları sipariş dosyasında saklayın; kontrol planını mal kabul ekibine önceden iletin. Böylece sözleşme şartları ancak araç geldiğinde tartışılmaya başlanmaz.
Sipariş öncesi kontrol listesi
- 1Referans ürün ve şartname
- 2Teslim esası ve navlun
- 3Kur ve ödeme yöntemi
- 4Masraflar, vergi ve finansman
- 5Borsa ve güncel teklif karşılaştırması
- 6Teklifte fiyat esasını, birimi, vergileri, yükleme ve nakliyeyi kaydedin
- 7Boşaltma öncesinde sevkiyat işaretlerini ve belgeleri teslim edilen ürünle eşleştirin
Sık sorulan sorular
Küresel çelik fiyatlarından İran’a fiyat bağlantısı değerlendirmesinde öncelikle neyi doğrulamalıyım?
Fiyatları karşılaştırmadan önce ürün tanımını ve kabul ölçütlerini eşitleyin. Her girdiyi tarih ve kaynakla kaydedip aralık ve senaryolar sunun. Kur ve navlun varsayımları formülde gizlenmeden görünür kalmalıdır.
Küresel çelik fiyatlarından İran’a fiyat bağlantısı konusunda karar vermek için fiyat tek başına yeterli midir?
Hayır. Fiyatlar ancak kalite sınıfı, boyutlar, ağırlık, kalite, belgeler, teslim kapsamı ve geçerlilik süresi aynıysa karşılaştırılabilir. Model farkları açıklamalıdır. Değeri izlenebilir girdilere ve hata ile yönünü de kapsayan güncel iç veriyle sürekli kontrole bağlıdır.
Kaynaklar ve kullanım yöntemi
Yöntem, terminoloji ve karar kapsamı standartlara ve birincil kaynaklara dayanır. Projenin sözleşme sürümü ile onaylı ulusal standart her zaman önceliklidir.
- [1]Steel & Metals Price Assessment Methodology— S&P Global Energy — Platts
- [2]Platts Assessments Methodology Guide— S&P Global Commodity Insights
- [3]Global Steel, Ferrous Scrap, Ferroalloys and Noble Alloys Specifications Guide— S&P Global Commodity Insights
- [4]World Steel in Figures 2026— World Steel Association
- [5]İran Emtia Borsası fiziki piyasa işlem istatistikleri— İran Emtia Borsası


