Bu rehberin kararı
Anlık şoku, kademeli aktarımı ve zayıf taleple sınırlanan etkiyi ayırın; her günlük kur hareketine tepki vermeyin.
Yönetici özeti
- Temel karar: Anlık şoku, kademeli aktarımı ve zayıf taleple sınırlanan etkiyi ayırın; her günlük kur hareketine tepki vermeyin.
- Karşılaştırma esası: Gerçek ödemeye uygun kuru tutarlı çelik fiyatlarıyla farklı gecikmelerde sınayın; hacim, stok ve arz olaylarını kontrol edin. Aynı gün hareket tek başına yeterli kanıt değildir.
- İlk risk: Uygulanamayan kur kullanmak
Hangi kararı vermelisiniz?
Kur çeliği ihracat değeri, ithal girdi veya yedek parça, navlun, beklenti ve finansman üzerinden etkiler. Aktarım hızı ürün ve piyasa koşuluna göre değişir. Teknik özellikleri, fiyat esasını, teslim koşullarını ve kalite belgelerini birlikte değerlendirin. Kalite sınıfı, ağırlık, kaplama veya teslim kapsamı farklıysa daha düşük rakam karşılaştırılabilir bir teklif değildir. Önce projenin ihtiyacını tanımlayın; her kabul koşulunu teslimatta kontrol edilebilecek bir belge veya ölçümle eşleştirin.[1][2]
Bu yazı İran iç piyasasını Türkiye’den tedarik yapan alıcı açısından ele alır. İran Emtia Borsası veya iç piyasa fiyatı Türkiye’ye teslim ihracat teklifi değildir; ürün, miktar, ödeme, yükleme ve vergi kapsamını ayrı doğrulayın. Riyal ve tümen verisini önce kendi biriminde doğru okuyun, sonra tarihli ve uygulanabilir kurla TRY/USD’ye çevirin. Kara sınırı veya deniz limanındaki teslim noktasını, taşıma, sigorta, gerekli ithalat belgeleri ve varış masraflarını teklifin içine açıkça yerleştirin. İran’daki fiyat veya arz sinyalini Türkiye’deki proje ihtiyacı, kabul şartı ve teslim takvimiyle birlikte değerlendirin. İran satıcısının teklif para birimini ve Türkiye alıcısının fiilî ödeme kurunu ayrı kaydedin; gösterge kuru uygulanabilir ödeme kuru saymayın.
Teknik işleyiş ve fiyata etkisi
Düşük stok ve canlı talep yenileme maliyeti değişimini hızla aktarabilir. Durgun piyasada satıcı baskıyı marjında karşılayabilir. Mevcut sözleşme, üretim ve teslim çevrimleri gecikme yaratır.[2][3][4]
Gerçek ödemeye uygun kuru tutarlı çelik fiyatlarıyla farklı gecikmelerde sınayın; hacim, stok ve arz olaylarını kontrol edin. Aynı gün hareket tek başına yeterli kanıt değildir. Teklifleri birim, ağırlık esası, vergiler, ambalaj, yükleme, nakliye ve geçerlilik süresi eşitlendiğinde karşılaştırın. Eksik bırakılan bir maliyet, kilogram fiyatındaki görünen tasarruftan büyük olabilir. Tedarikçinin teklif para birimini ve ödeme tarihini kaydedin; Türkiye’deki teslim maliyetini hesaplarken döviz dönüşümünü nakliye ve diğer giderlerden ayrı gösterin.
Karşılaştırılabilir teklif isteme
Her tedarikçiden aynı yazılı şartnameye yanıt isteyin. Böylece ürün tanımı veya teslim kapsamı değiştirilerek daha ucuz görünen bir teklif hazırlanmasını önlersiniz. Fiyatları yan yana koymadan önce aşağıdaki bilgileri doğrulayın ve eksik yanıtları açıkça işaretleyin:
- Ürünün kur kanalı
- Stok ve yenileme maliyeti
- Geçmiş gecikme
- Talep ve işlem hacmi
- Şokun sürekliliği veya tersine dönüşü
Seçeneklerin karşılaştırılması
Bu tablo karar vermeyi kolaylaştırır; mühendislik hesaplarının veya sözleşme belgelerinin yerine geçmez. Son sütun, teklifi kabul etmeden önce incelenecek kanıtı gösterir. Nihai seçim, gerçek kullanım koşulları ve projenin onaylı şartnamesiyle birlikte değerlendirilmelidir.
| Hızlı aktarım | Düşük stok ve canlı talep | Yenileme fiyatı ve arz |
| Kademeli aktarım | Mevcut sözleşme ve stok araya giriyorsa | Gecikme ve satıcı marjı |
| Zayıf aktarım | Düşük talep baskınsa | Hacim, indirim ve süre |
Yaygın riskler ve uyarı işaretleri
Hatalar çoğunlukla piyasa adının teknik şartname yerine kabul edilmesi, tek fotoğrafın bütün sevkiyatı temsil etmesi veya teslim kapsamının teklifte bulunmamasıyla başlar. Şu riskleri ayrı ayrı ele alın: Uygulanamayan kur kullanmak; Tam geçiş varsaymak; Eski stoku atlamak; Bir günlük duygusal alım. Her riski yazılı bir kabul koşuluna, numune alma planına veya izlenebilir belgeye dönüştürün; kontrolü kimin yapacağını sevkiyattan önce belirleyin.
Bir standart numarası tek başına uygunluğu kanıtlamaz. Baskı yılı, kalite sınıfı, boyutlar, toleranslar, deney yöntemi, döküm veya parti numarası ve kabul yetkilisi belli olmalıdır. Türkiye’de kullanılacak ithal çelik için projenin onaylı şartnamesini ve ilgili yerel gereklilikleri doğrulayın. İran’daki bir piyasa sınıfını, belgeli değerlendirme olmadan yerel bir kalite sınıfına eşdeğer saymayın.
Satın alma kararını tamamlama
Kur önemlidir; etkisi ve gecikmesi koşullara bağlıdır. Tedarik senaryolarında stok ve taleple birlikte kullanın.[4][5]
Sipariş öncesinde ürün tanımı, miktar, birim, teorik ve gerçek ağırlık, taban fiyat, vergiler, nakliye, teslim aralığı, belgeler ve kabul ölçütlerini tek karşılaştırma tablosunda toplayın. Her masrafın sorumlusunu ve teslimatta farkları kaydedecek kişiyi belirleyin. Tarihli teklifleri ve teknik yazışmaları sipariş dosyasında saklayın; kontrol planını mal kabul ekibine önceden iletin. Böylece sözleşme şartları ancak araç geldiğinde tartışılmaya başlanmaz.
Sipariş öncesi kontrol listesi
- 1Ürünün kur kanalı
- 2Stok ve yenileme maliyeti
- 3Geçmiş gecikme
- 4Talep ve işlem hacmi
- 5Şokun sürekliliği veya tersine dönüşü
- 6Teklifte fiyat esasını, birimi, vergileri, yükleme ve nakliyeyi kaydedin
- 7Boşaltma öncesinde sevkiyat işaretlerini ve belgeleri teslim edilen ürünle eşleştirin
Sık sorulan sorular
Kurun çelik fiyatına geçişi değerlendirmesinde öncelikle neyi doğrulamalıyım?
Fiyatları karşılaştırmadan önce ürün tanımını ve kabul ölçütlerini eşitleyin. Gerçek ödemeye uygun kuru tutarlı çelik fiyatlarıyla farklı gecikmelerde sınayın; hacim, stok ve arz olaylarını kontrol edin. Aynı gün hareket tek başına yeterli kanıt değildir.
Kurun çelik fiyatına geçişi konusunda karar vermek için fiyat tek başına yeterli midir?
Hayır. Fiyatlar ancak kalite sınıfı, boyutlar, ağırlık, kalite, belgeler, teslim kapsamı ve geçerlilik süresi aynıysa karşılaştırılabilir. Kur önemlidir; etkisi ve gecikmesi koşullara bağlıdır. Tedarik senaryolarında stok ve taleple birlikte kullanın.
Kaynaklar ve kullanım yöntemi
Yöntem, terminoloji ve karar kapsamı standartlara ve birincil kaynaklara dayanır. Projenin sözleşme sürümü ile onaylı ulusal standart her zaman önceliklidir.
- [1]İran Emtia Borsası fiziki piyasa işlem istatistikleri— İran Emtia Borsası
- [2]İran ulusal standartları ve hizmetleri— İran Ulusal Standartlar Kurumu
- [3]World Steel in Figures 2026— World Steel Association
- [4]Commodity Markets— World Bank
- [5]Çelik piyasası analizi ve bilgi merkezi— AhanPrice


