Bu rehberin kararı
Sınıf ve ürün biçimini gerilme, çevrim sayısı, sıcaklık, korozyon, kalınlık ve yay imalat yoluyla seçin.
Yönetici özeti
- Temel karar: Sınıf ve ürün biçimini gerilme, çevrim sayısı, sıcaklık, korozyon, kalınlık ve yay imalat yoluyla seçin.
- Karşılaştırma esası: Sınıfı, standardı, biçim ve kalınlığı, teslim durumunu, yüzey ve dekarbürizasyon sınırlarını, sertleşebilirliği, son sertliği, yorulma şartlarını ve ısıl işlemi kaydedin.
- İlk risk: Kenar çatlakları
Hangi kararı vermelisiniz?
Yay çeliği ısıl işlem sonrasında uygun elastiklik sınırı ve yorulma davranışı sağlar; karbonlu veya alaşımlı olabilir. Teknik özellikleri, fiyat esasını, teslim koşullarını ve kalite belgelerini birlikte değerlendirin. Kalite sınıfı, ağırlık, kaplama veya teslim kapsamı farklıysa daha düşük rakam karşılaştırılabilir bir teklif değildir. Önce projenin ihtiyacını tanımlayın; her kabul koşulunu teslimatta kontrol edilebilecek bir belge veya ölçümle eşleştirin.[1][2]
İran’da alaşımlı çelikler eski DIN numarası, AISI/SAE adı, kullanım adı veya ticari eşdeğerle sunulabilir. Türkiye’deki alıcı standart ve tam sınıfı, ürün biçimini, ölçüleri, ısıl işlem durumunu, sertliği, özellikleri ve döküm izlenebilirliğini tek şartnamede toplamalıdır. Türkiye’de kullanılacak proje şartlarıyla eşdeğerlik mühendislik onayı gerektirir; PMI tek başına bunu kanıtlamaz. Teklif tarihini, kara veya deniz teslim noktasını, belgelendirme ve muayene kapsamını, ambalaj ve nakliyeyi belirterek toplam teslim maliyetini TRY/USD cinsinden hesaplayın. Türkiye’deki yay imalatının hadde yönü, kenar ve yüzey kabulünü üreticiye bildirin; kimyasal eşleşmeyle yetinmeyin.
Teknik işleyiş ve fiyata etkisi
Temizlik, yüzey, dekarbürizasyon, kalıntılar ve kenarlar yorulma çatlağı başlangıcını etkiler. Su verme ve meneviş, bilyalı dövme ve ön yükleme gerilmeyi ve ömrü düzenler.[2][3][4]
Sınıfı, standardı, biçim ve kalınlığı, teslim durumunu, yüzey ve dekarbürizasyon sınırlarını, sertleşebilirliği, son sertliği, yorulma şartlarını ve ısıl işlemi kaydedin. Teklifleri birim, ağırlık esası, vergiler, ambalaj, yükleme, nakliye ve geçerlilik süresi eşitlendiğinde karşılaştırın. Eksik bırakılan bir maliyet, kilogram fiyatındaki görünen tasarruftan büyük olabilir. Tedarikçinin teklif para birimini ve ödeme tarihini kaydedin; Türkiye’deki teslim maliyetini hesaplarken döviz dönüşümünü nakliye ve diğer giderlerden ayrı gösterin.
Karşılaştırılabilir teklif isteme
Her tedarikçiden aynı yazılı şartnameye yanıt isteyin. Böylece ürün tanımı veya teslim kapsamı değiştirilerek daha ucuz görünen bir teklif hazırlanmasını önlersiniz. Fiyatları yan yana koymadan önce aşağıdaki bilgileri doğrulayın ve eksik yanıtları açıkça işaretleyin:
- Yüzey ve kenarlar
- Kimya ve temizlik
- Isıl işlem yöntemi
- Kesit sertliği
- Parçada yorulma deneyi
Seçeneklerin karşılaştırılması
Bu tablo karar vermeyi kolaylaştırır; mühendislik hesaplarının veya sözleşme belgelerinin yerine geçmez. Son sütun, teklifi kabul etmeden önce incelenecek kanıtı gösterir. Nihai seçim, gerçek kullanım koşulları ve projenin onaylı şartnamesiyle birlikte değerlendirilmelidir.
| Karbon çeliği | Daha basit kesit ve yükler | Dekarbürizasyon ve sertleştirme |
| Cr-Si veya Cr-V çeliği | Yüksek gerilme veya büyük kesit | İşleme ve tokluk |
| Paslanmaz veya özel sınıf | Korozyon ya da sıcaklık önemliyse | Ortam ve maliyet |
Yaygın riskler ve uyarı işaretleri
Hatalar çoğunlukla piyasa adının teknik şartname yerine kabul edilmesi, tek fotoğrafın bütün sevkiyatı temsil etmesi veya teslim kapsamının teklifte bulunmamasıyla başlar. Şu riskleri ayrı ayrı ele alın: Kenar çatlakları; Dekarbürizasyon; Homojen olmayan sertlik; Belirtilen hadde yönüne aykırı bükme. Her riski yazılı bir kabul koşuluna, numune alma planına veya izlenebilir belgeye dönüştürün; kontrolü kimin yapacağını sevkiyattan önce belirleyin.
Bir standart numarası tek başına uygunluğu kanıtlamaz. Baskı yılı, kalite sınıfı, boyutlar, toleranslar, deney yöntemi, döküm veya parti numarası ve kabul yetkilisi belli olmalıdır. Türkiye’de kullanılacak ithal çelik için projenin onaylı şartnamesini ve ilgili yerel gereklilikleri doğrulayın. İran’daki bir piyasa sınıfını, belgeli değerlendirme olmadan yerel bir kalite sınıfına eşdeğer saymayın.
Satın alma kararını tamamlama
Yay çeliğini yalnız ticari adıyla ikame etmeyin. Sağlam yüzey ve kontrollü ısıl işlem kimya kadar önemlidir.[4][5]
Sipariş öncesinde ürün tanımı, miktar, birim, teorik ve gerçek ağırlık, taban fiyat, vergiler, nakliye, teslim aralığı, belgeler ve kabul ölçütlerini tek karşılaştırma tablosunda toplayın. Her masrafın sorumlusunu ve teslimatta farkları kaydedecek kişiyi belirleyin. Tarihli teklifleri ve teknik yazışmaları sipariş dosyasında saklayın; kontrol planını mal kabul ekibine önceden iletin. Böylece sözleşme şartları ancak araç geldiğinde tartışılmaya başlanmaz.
Sipariş öncesi kontrol listesi
- 1Yüzey ve kenarlar
- 2Kimya ve temizlik
- 3Isıl işlem yöntemi
- 4Kesit sertliği
- 5Parçada yorulma deneyi
- 6Teklifte fiyat esasını, birimi, vergileri, yükleme ve nakliyeyi kaydedin
- 7Boşaltma öncesinde sevkiyat işaretlerini ve belgeleri teslim edilen ürünle eşleştirin
Sık sorulan sorular
Yay çelikleri değerlendirmesinde öncelikle neyi doğrulamalıyım?
Fiyatları karşılaştırmadan önce ürün tanımını ve kabul ölçütlerini eşitleyin. Sınıfı, standardı, biçim ve kalınlığı, teslim durumunu, yüzey ve dekarbürizasyon sınırlarını, sertleşebilirliği, son sertliği, yorulma şartlarını ve ısıl işlemi kaydedin.
Yay çelikleri konusunda karar vermek için fiyat tek başına yeterli midir?
Hayır. Fiyatlar ancak kalite sınıfı, boyutlar, ağırlık, kalite, belgeler, teslim kapsamı ve geçerlilik süresi aynıysa karşılaştırılabilir. Yay çeliğini yalnız ticari adıyla ikame etmeyin. Sağlam yüzey ve kontrollü ısıl işlem kimya kadar önemlidir.
Kaynaklar ve kullanım yöntemi
Yöntem, terminoloji ve karar kapsamı standartlara ve birincil kaynaklara dayanır. Projenin sözleşme sürümü ile onaylı ulusal standart her zaman önceliklidir.
- [1]İran ulusal standartları ve hizmetleri— İran Ulusal Standartlar Kurumu
- [2]ISO/TC 17 — Steel— International Organization for Standardization
- [3]Steel Standards— ASTM International
- [4]What is steel?— World Steel Association
- [5]D1 Committee on Structural Welding and AWS D1.1— American Welding Society


