Bu rehberin kararı
Sınıfı numune yüzey sertliğine göre değil, gerçek kalınlıktaki çekirdek özellikleri, çatlama riski ve mevcut ısıl işlemle seçin.
Yönetici özeti
- Temel karar: Sınıfı numune yüzey sertliğine göre değil, gerçek kalınlıktaki çekirdek özellikleri, çatlama riski ve mevcut ısıl işlemle seçin.
- Karşılaştırma esası: Sınıfı, kimya aralığını, ölçüleri, sertleşebilirliği, başlangıç durumunu, hedef yüzey ve çekirdek özelliklerini, ısıl işlemi, kupon deneyini ve işleme payını belirtin.
- İlk risk: Yüzey sertliğiyle seçim
Hangi kararı vermelisiniz?
Islah çelikleri uygun ısıl çevrim sonrasında dayanım ve tokluğu birleştirebilir. Sertleşebilirlik gereken yapının derinlikte oluşabilmesidir ve sertlikten farklıdır. Teknik özellikleri, fiyat esasını, teslim koşullarını ve kalite belgelerini birlikte değerlendirin. Kalite sınıfı, ağırlık, kaplama veya teslim kapsamı farklıysa daha düşük rakam karşılaştırılabilir bir teklif değildir. Önce projenin ihtiyacını tanımlayın; her kabul koşulunu teslimatta kontrol edilebilecek bir belge veya ölçümle eşleştirin.[1][2]
İran’da alaşımlı çelikler eski DIN numarası, AISI/SAE adı, kullanım adı veya ticari eşdeğerle sunulabilir. Türkiye’deki alıcı standart ve tam sınıfı, ürün biçimini, ölçüleri, ısıl işlem durumunu, sertliği, özellikleri ve döküm izlenebilirliğini tek şartnamede toplamalıdır. Türkiye’de kullanılacak proje şartlarıyla eşdeğerlik mühendislik onayı gerektirir; PMI tek başına bunu kanıtlamaz. Teklif tarihini, kara veya deniz teslim noktasını, belgelendirme ve muayene kapsamını, ambalaj ve nakliyeyi belirterek toplam teslim maliyetini TRY/USD cinsinden hesaplayın. Türkiye’de işlenecek gerçek parça kesitinin çekirdek özelliklerini esas alın; küçük fabrika numunesinin yüzey sertliğini tüm bloğa genellemeyin.
Teknik işleyiş ve fiyata etkisi
Karbon ve alaşım ilaveleri dönüşüm davranışını değiştirir. Çap, ısı aktarımı, su verme ortamı, karıştırma ve meneviş mikroyapı, gerilme ve çarpılma gradyanları oluşturur.[2][3][4]
Sınıfı, kimya aralığını, ölçüleri, sertleşebilirliği, başlangıç durumunu, hedef yüzey ve çekirdek özelliklerini, ısıl işlemi, kupon deneyini ve işleme payını belirtin. Teklifleri birim, ağırlık esası, vergiler, ambalaj, yükleme, nakliye ve geçerlilik süresi eşitlendiğinde karşılaştırın. Eksik bırakılan bir maliyet, kilogram fiyatındaki görünen tasarruftan büyük olabilir. Tedarikçinin teklif para birimini ve ödeme tarihini kaydedin; Türkiye’deki teslim maliyetini hesaplarken döviz dönüşümünü nakliye ve diğer giderlerden ayrı gösterin.
Karşılaştırılabilir teklif isteme
Her tedarikçiden aynı yazılı şartnameye yanıt isteyin. Böylece ürün tanımı veya teslim kapsamı değiştirilerek daha ucuz görünen bir teklif hazırlanmasını önlersiniz. Fiyatları yan yana koymadan önce aşağıdaki bilgileri doğrulayın ve eksik yanıtları açıkça işaretleyin:
- Etkin kesit boyutu
- Jominy veya sertleşebilirlik verisi
- Isıl çevrim
- Sertlik haritası
- Tahribatsız muayene ve çarpılma
Seçeneklerin karşılaştırılması
Bu tablo karar vermeyi kolaylaştırır; mühendislik hesaplarının veya sözleşme belgelerinin yerine geçmez. Son sütun, teklifi kabul etmeden önce incelenecek kanıtı gösterir. Nihai seçim, gerçek kullanım koşulları ve projenin onaylı şartnamesiyle birlikte değerlendirilmelidir.
| Orta karbonlu çelik | Orta kesit ve özellikler | Sertleşme derinliği |
| Cr-Mo veya alaşımlı çelik | Büyük kesit veya yüksek özellikler | Meneviş ve tedarik |
| Ön sertleştirilmiş çelik | Isıl işlemden sonra işleme tercih ediliyorsa | Sertlik homojenliği |
Yaygın riskler ve uyarı işaretleri
Hatalar çoğunlukla piyasa adının teknik şartname yerine kabul edilmesi, tek fotoğrafın bütün sevkiyatı temsil etmesi veya teslim kapsamının teklifte bulunmamasıyla başlar. Şu riskleri ayrı ayrı ele alın: Yüzey sertliğiyle seçim; Su verme çatlakları; Yumuşak çekirdek; İşleme sonrası ölçü kaybı. Her riski yazılı bir kabul koşuluna, numune alma planına veya izlenebilir belgeye dönüştürün; kontrolü kimin yapacağını sevkiyattan önce belirleyin.
Bir standart numarası tek başına uygunluğu kanıtlamaz. Baskı yılı, kalite sınıfı, boyutlar, toleranslar, deney yöntemi, döküm veya parti numarası ve kabul yetkilisi belli olmalıdır. Türkiye’de kullanılacak ithal çelik için projenin onaylı şartnamesini ve ilgili yerel gereklilikleri doğrulayın. İran’daki bir piyasa sınıfını, belgeli değerlendirme olmadan yerel bir kalite sınıfına eşdeğer saymayın.
Satın alma kararını tamamlama
Seçilen sınıf gerçek parçanın merkezinde yeterli olmalıdır. İnce numune veya yüzey sertliği ölçümü kalın kesiti yeterli kılmaz.[4][5]
Sipariş öncesinde ürün tanımı, miktar, birim, teorik ve gerçek ağırlık, taban fiyat, vergiler, nakliye, teslim aralığı, belgeler ve kabul ölçütlerini tek karşılaştırma tablosunda toplayın. Her masrafın sorumlusunu ve teslimatta farkları kaydedecek kişiyi belirleyin. Tarihli teklifleri ve teknik yazışmaları sipariş dosyasında saklayın; kontrol planını mal kabul ekibine önceden iletin. Böylece sözleşme şartları ancak araç geldiğinde tartışılmaya başlanmaz.
Sipariş öncesi kontrol listesi
- 1Etkin kesit boyutu
- 2Jominy veya sertleşebilirlik verisi
- 3Isıl çevrim
- 4Sertlik haritası
- 5Tahribatsız muayene ve çarpılma
- 6Teklifte fiyat esasını, birimi, vergileri, yükleme ve nakliyeyi kaydedin
- 7Boşaltma öncesinde sevkiyat işaretlerini ve belgeleri teslim edilen ürünle eşleştirin
Sık sorulan sorular
Su verilmiş ve menevişlenmiş çelikler değerlendirmesinde öncelikle neyi doğrulamalıyım?
Fiyatları karşılaştırmadan önce ürün tanımını ve kabul ölçütlerini eşitleyin. Sınıfı, kimya aralığını, ölçüleri, sertleşebilirliği, başlangıç durumunu, hedef yüzey ve çekirdek özelliklerini, ısıl işlemi, kupon deneyini ve işleme payını belirtin.
Su verilmiş ve menevişlenmiş çelikler konusunda karar vermek için fiyat tek başına yeterli midir?
Hayır. Fiyatlar ancak kalite sınıfı, boyutlar, ağırlık, kalite, belgeler, teslim kapsamı ve geçerlilik süresi aynıysa karşılaştırılabilir. Seçilen sınıf gerçek parçanın merkezinde yeterli olmalıdır. İnce numune veya yüzey sertliği ölçümü kalın kesiti yeterli kılmaz.
Kaynaklar ve kullanım yöntemi
Yöntem, terminoloji ve karar kapsamı standartlara ve birincil kaynaklara dayanır. Projenin sözleşme sürümü ile onaylı ulusal standart her zaman önceliklidir.
- [1]İran ulusal standartları ve hizmetleri— İran Ulusal Standartlar Kurumu
- [2]ISO/TC 17 — Steel— International Organization for Standardization
- [3]Steel Standards— ASTM International
- [4]What is steel?— World Steel Association
- [5]D1 Committee on Structural Welding and AWS D1.1— American Welding Society


