Bu rehberin kararı
Emisyonu ancak ürün, işlevsel birim, sınır, tahsis, elektrik, geri dönüşüm kredileri ve veri kalitesini eşitledikten sonra karşılaştırın.
Yönetici özeti
- Temel karar: Emisyonu ancak ürün, işlevsel birim, sınır, tahsis, elektrik, geri dönüşüm kredileri ve veri kalitesini eşitledikten sonra karşılaştırın.
- Karşılaştırma esası: İşlevsel birimi, ürün ve sınıfı, sınır ve modülleri, standart ve PCR’yi, birincil veriyi, elektriği, tahsisi, geri dönüşüm yaklaşımını, veri yılı ve tesisini, doğrulamayı kaydedin.
- İlk risk: Farklı sınırları karşılaştırmak
Hangi kararı vermelisiniz?
LCA tanımlı yaşam döngüsü sınırı içindeki girdi ve çıktıları hesaplar. Karbon ayak izi göstergelerden biridir; EPD ürünün çevresel verilerini beyan etmek için doğrulanmış biçim sağlar. Teknik özellikleri, fiyat esasını, teslim koşullarını ve kalite belgelerini birlikte değerlendirin. Kalite sınıfı, ağırlık, kaplama veya teslim kapsamı farklıysa daha düşük rakam karşılaştırılabilir bir teklif değildir. Önce projenin ihtiyacını tanımlayın; her kabul koşulunu teslimatta kontrol edilebilecek bir belge veya ölçümle eşleştirin.[1][2]
Türkiye’de İran kaynaklı çelik veya metalik hammadde değerlendirilirken fabrikanın gerçek üretim yolu, enerji kaynağı, metal verimi ve ürün şartları esas alınmalıdır. İran’daki doğal gaz, elektrik ve lojistik koşullarının etkisini tesis ve dönem verisiyle doğrulayın; ülke ortalamasını tek sevkiyata taşımayın. Çevresel beyanları Türkiye’deki müşterinin veya ihracat projesinin istediği sınır, yöntem ve doğrulamayla eşleştirin. Tarihli teklif, kara veya deniz teslim noktası ve güvenli elleçleme kapsamıyla TRY/USD bazında teslim maliyetini hesaplayın; karbon, kalite veya maliyet avantajını belgesiz varsaymayın. Türkiye’deki müşterinin talep ettiği EPD veya karbon veri formatını üreticiye bildirin; veri yılını, tesisi ve doğrulama kapsamını eşleştirin.
Teknik işleyiş ve fiyata etkisi
Beşikten kapıya veya beşikten mezara kapsam, cüruf ve hurda tahsisi, elektrik karışımı ve fabrika verileri sonucu değiştirir. Hurda yüzdesi tek başına emisyonu kanıtlayamaz.[2][3][4]
İşlevsel birimi, ürün ve sınıfı, sınır ve modülleri, standart ve PCR’yi, birincil veriyi, elektriği, tahsisi, geri dönüşüm yaklaşımını, veri yılı ve tesisini, doğrulamayı kaydedin. Teklifleri birim, ağırlık esası, vergiler, ambalaj, yükleme, nakliye ve geçerlilik süresi eşitlendiğinde karşılaştırın. Eksik bırakılan bir maliyet, kilogram fiyatındaki görünen tasarruftan büyük olabilir. Tedarikçinin teklif para birimini ve ödeme tarihini kaydedin; Türkiye’deki teslim maliyetini hesaplarken döviz dönüşümünü nakliye ve diğer giderlerden ayrı gösterin.
Karşılaştırılabilir teklif isteme
Her tedarikçiden aynı yazılı şartnameye yanıt isteyin. Böylece ürün tanımı veya teslim kapsamı değiştirilerek daha ucuz görünen bir teklif hazırlanmasını önlersiniz. Fiyatları yan yana koymadan önce aşağıdaki bilgileri doğrulayın ve eksik yanıtları açıkça işaretleyin:
- Birim ve sınır
- Veri yılı ve yeri
- Hurda hesap yöntemi
- Elektrik katsayısı
- Üçüncü taraf doğrulaması
Seçeneklerin karşılaştırılması
Bu tablo karar vermeyi kolaylaştırır; mühendislik hesaplarının veya sözleşme belgelerinin yerine geçmez. Son sütun, teklifi kabul etmeden önce incelenecek kanıtı gösterir. Nihai seçim, gerçek kullanım koşulları ve projenin onaylı şartnamesiyle birlikte değerlendirilmelidir.
| Fabrika raporu | Karar o tesisle ilgiliyse | Veri ve doğrulama |
| Ürün EPD’si | Sözleşmesel karşılaştırma gerekiyorsa | PCR ve modüller |
| Sektör ortalaması | İlk tahmin gerekiyorsa | Belirsizlik |
Yaygın riskler ve uyarı işaretleri
Hatalar çoğunlukla piyasa adının teknik şartname yerine kabul edilmesi, tek fotoğrafın bütün sevkiyatı temsil etmesi veya teslim kapsamının teklifte bulunmamasıyla başlar. Şu riskleri ayrı ayrı ele alın: Farklı sınırları karşılaştırmak; Referanssız yeşil iddia; Geri dönüşümü iki kez saymak; Fabrika yerine sektör verisi kullanmak. Her riski yazılı bir kabul koşuluna, numune alma planına veya izlenebilir belgeye dönüştürün; kontrolü kimin yapacağını sevkiyattan önce belirleyin.
Bir standart numarası tek başına uygunluğu kanıtlamaz. Baskı yılı, kalite sınıfı, boyutlar, toleranslar, deney yöntemi, döküm veya parti numarası ve kabul yetkilisi belli olmalıdır. Türkiye’de kullanılacak ithal çelik için projenin onaylı şartnamesini ve ilgili yerel gereklilikleri doğrulayın. İran’daki bir piyasa sınıfını, belgeli değerlendirme olmadan yerel bir kalite sınıfına eşdeğer saymayın.
Satın alma kararını tamamlama
Karbon sayısının karşılaştırılabilir olması sınırı ve yöntemiyle mümkündür. Ana değerle birlikte şeffaf varsayımları isteyin.[4][5]
Sipariş öncesinde ürün tanımı, miktar, birim, teorik ve gerçek ağırlık, taban fiyat, vergiler, nakliye, teslim aralığı, belgeler ve kabul ölçütlerini tek karşılaştırma tablosunda toplayın. Her masrafın sorumlusunu ve teslimatta farkları kaydedecek kişiyi belirleyin. Tarihli teklifleri ve teknik yazışmaları sipariş dosyasında saklayın; kontrol planını mal kabul ekibine önceden iletin. Böylece sözleşme şartları ancak araç geldiğinde tartışılmaya başlanmaz.
Sipariş öncesi kontrol listesi
- 1Birim ve sınır
- 2Veri yılı ve yeri
- 3Hurda hesap yöntemi
- 4Elektrik katsayısı
- 5Üçüncü taraf doğrulaması
- 6Teklifte fiyat esasını, birimi, vergileri, yükleme ve nakliyeyi kaydedin
- 7Boşaltma öncesinde sevkiyat işaretlerini ve belgeleri teslim edilen ürünle eşleştirin
Sık sorulan sorular
Çeliğin yaşam döngüsü değerlendirmesi değerlendirmesinde öncelikle neyi doğrulamalıyım?
Fiyatları karşılaştırmadan önce ürün tanımını ve kabul ölçütlerini eşitleyin. İşlevsel birimi, ürün ve sınıfı, sınır ve modülleri, standart ve PCR’yi, birincil veriyi, elektriği, tahsisi, geri dönüşüm yaklaşımını, veri yılı ve tesisini, doğrulamayı kaydedin.
Çeliğin yaşam döngüsü değerlendirmesi konusunda karar vermek için fiyat tek başına yeterli midir?
Hayır. Fiyatlar ancak kalite sınıfı, boyutlar, ağırlık, kalite, belgeler, teslim kapsamı ve geçerlilik süresi aynıysa karşılaştırılabilir. Karbon sayısının karşılaştırılabilir olması sınırı ve yöntemiyle mümkündür. Ana değerle birlikte şeffaf varsayımları isteyin.
Kaynaklar ve kullanım yöntemi
Yöntem, terminoloji ve karar kapsamı standartlara ve birincil kaynaklara dayanır. Projenin sözleşme sürümü ile onaylı ulusal standart her zaman önceliklidir.
- [1]World Steel in Figures 2026— World Steel Association
- [2]Raw materials— World Steel Association
- [3]Life cycle assessment in the steel industry— World Steel Association
- [4]İran Emtia Borsası fiziki piyasa işlem istatistikleri— İran Emtia Borsası
- [5]Global Steel, Ferrous Scrap, Ferroalloys and Noble Alloys Specifications Guide— S&P Global Commodity Insights


