Bu rehberin kararı
Gerçek farkı görmek için teklifleri aynı birim, para birimi, konum, kalite ve maliyet kapsamına dönüştürün.
Yönetici özeti
- Temel karar: Gerçek farkı görmek için teklifleri aynı birim, para birimi, konum, kalite ve maliyet kapsamına dönüştürün.
- Karşılaştırma esası: Baz fiyattan varışa her maliyet ve dönüşüm varsayımını ayrı satırda gösteren teslim maliyeti tablosu kurun. Kurun tarihini, kaynağını ve ödeme esasını belirtin.
- İlk risk: EXW ile CFR karşılaştırmak
Hangi kararı vermelisiniz?
Çelik fiyatı sayı ve tanımı birleştirir: dolar/ton veya tümen/kg, fabrika çıkışı veya teslim, kuru veya yaş esas, vergi, kalite ve zaman. Teknik özellikleri, fiyat esasını, teslim koşullarını ve kalite belgelerini birlikte değerlendirin. Kalite sınıfı, ağırlık, kaplama veya teslim kapsamı farklıysa daha düşük rakam karşılaştırılabilir bir teklif değildir. Önce projenin ihtiyacını tanımlayın; her kabul koşulunu teslimatta kontrol edilebilecek bir belge veya ölçümle eşleştirin.[1][2]
Türkiye’de İran’dan çelik tedarik eden alıcı için küresel gösterge, doğrudan satın alınabilir teklif değildir. Ürün sınıfını, teslim esasını, menşe ve varış noktasını, yükleme dönemini ve ölçüleri aynılaştırın. İran iç piyasa riyal/tümen verisini, dolar bazlı göstergeyi ve TRY bütçesini ayrı tutup tarihli ve uygulanabilir kurla bağlayın. Kara tesliminde sınır ve tesis, deniz tesliminde adlandırılmış liman, navlun, sigorta ve elleçleme kapsamını belirtin. Güncel ticaret şartları ve Türkiye’deki proje kabulü doğrulanmadan bölgesel fiyat farkını gerçekleşebilir kazanç saymayın. Türkiye’ye kara taşımacılığında denizyolu terimlerini gelişigüzel kullanmayın; uygun teslim kuralını adlandırılmış yer ve masraf paylaşımıyla sözleşmede doğrulayın.
Teknik işleyiş ve fiyata etkisi
EXW, FOB ve CFR yükleme, iç taşıma, liman ve deniz navlunu masraflarını farklı dağıtır. Birim dönüşümü basittir; nem, ambalaj, ağırlık toleransı, sigorta, gümrük ve vadeli ödeme karşılaştırmayı bozabilir.[2][3][4]
Baz fiyattan varışa her maliyet ve dönüşüm varsayımını ayrı satırda gösteren teslim maliyeti tablosu kurun. Kurun tarihini, kaynağını ve ödeme esasını belirtin. Teklifleri birim, ağırlık esası, vergiler, ambalaj, yükleme, nakliye ve geçerlilik süresi eşitlendiğinde karşılaştırın. Eksik bırakılan bir maliyet, kilogram fiyatındaki görünen tasarruftan büyük olabilir. Tedarikçinin teklif para birimini ve ödeme tarihini kaydedin; Türkiye’deki teslim maliyetini hesaplarken döviz dönüşümünü nakliye ve diğer giderlerden ayrı gösterin.
Karşılaştırılabilir teklif isteme
Her tedarikçiden aynı yazılı şartnameye yanıt isteyin. Böylece ürün tanımı veya teslim kapsamı değiştirilerek daha ucuz görünen bir teklif hazırlanmasını önlersiniz. Fiyatları yan yana koymadan önce aşağıdaki bilgileri doğrulayın ve eksik yanıtları açıkça işaretleyin:
- Kütle birimi ve para birimi
- Incoterm ve adlandırılmış yer
- Sevk veya teslim aralığı
- Ambalaj ve nem
- Vergiler, gümrük ve sigorta
Seçeneklerin karşılaştırılması
Bu tablo karar vermeyi kolaylaştırır; mühendislik hesaplarının veya sözleşme belgelerinin yerine geçmez. Son sütun, teklifi kabul etmeden önce incelenecek kanıtı gösterir. Nihai seçim, gerçek kullanım koşulları ve projenin onaylı şartnamesiyle birlikte değerlendirilmelidir.
| EXW | Taşımayı alıcı düzenliyorsa | Tüm teslim alma ve yükleme masrafları |
| FOB | Çıkış limanında ihracat teklifi karşılaştırmak | Adlandırılmış liman, yerel masraflar ve yükleme tarihi |
| CFR veya CIF | Varış limanına teklif karşılaştırmak | Navlun, sigorta kapsamı, demuraj ve boşaltma |
Yaygın riskler ve uyarı işaretleri
Hatalar çoğunlukla piyasa adının teknik şartname yerine kabul edilmesi, tek fotoğrafın bütün sevkiyatı temsil etmesi veya teslim kapsamının teklifte bulunmamasıyla başlar. Şu riskleri ayrı ayrı ele alın: EXW ile CFR karşılaştırmak; Yanlış ton-kilogram dönüşümü; Vergi veya gümrük masrafını atlamak; Aynı döviz ödeme tarihi varsaymak. Her riski yazılı bir kabul koşuluna, numune alma planına veya izlenebilir belgeye dönüştürün; kontrolü kimin yapacağını sevkiyattan önce belirleyin.
Bir standart numarası tek başına uygunluğu kanıtlamaz. Baskı yılı, kalite sınıfı, boyutlar, toleranslar, deney yöntemi, döküm veya parti numarası ve kabul yetkilisi belli olmalıdır. Türkiye’de kullanılacak ithal çelik için projenin onaylı şartnamesini ve ilgili yerel gereklilikleri doğrulayın. İran’daki bir piyasa sınıfını, belgeli değerlendirme olmadan yerel bir kalite sınıfına eşdeğer saymayın.
Satın alma kararını tamamlama
Fiyatları karşılaştırmadan esasları eşitleyin. Tablo farkın çelik, navlun, kur, vergi veya zamandan geldiğini göstermelidir.[4][5]
Sipariş öncesinde ürün tanımı, miktar, birim, teorik ve gerçek ağırlık, taban fiyat, vergiler, nakliye, teslim aralığı, belgeler ve kabul ölçütlerini tek karşılaştırma tablosunda toplayın. Her masrafın sorumlusunu ve teslimatta farkları kaydedecek kişiyi belirleyin. Tarihli teklifleri ve teknik yazışmaları sipariş dosyasında saklayın; kontrol planını mal kabul ekibine önceden iletin. Böylece sözleşme şartları ancak araç geldiğinde tartışılmaya başlanmaz.
Sipariş öncesi kontrol listesi
- 1Kütle birimi ve para birimi
- 2Incoterm ve adlandırılmış yer
- 3Sevk veya teslim aralığı
- 4Ambalaj ve nem
- 5Vergiler, gümrük ve sigorta
- 6Teklifte fiyat esasını, birimi, vergileri, yükleme ve nakliyeyi kaydedin
- 7Boşaltma öncesinde sevkiyat işaretlerini ve belgeleri teslim edilen ürünle eşleştirin
Sık sorulan sorular
Çelik fiyatlarının ticari esası değerlendirmesinde öncelikle neyi doğrulamalıyım?
Fiyatları karşılaştırmadan önce ürün tanımını ve kabul ölçütlerini eşitleyin. Baz fiyattan varışa her maliyet ve dönüşüm varsayımını ayrı satırda gösteren teslim maliyeti tablosu kurun. Kurun tarihini, kaynağını ve ödeme esasını belirtin.
Çelik fiyatlarının ticari esası konusunda karar vermek için fiyat tek başına yeterli midir?
Hayır. Fiyatlar ancak kalite sınıfı, boyutlar, ağırlık, kalite, belgeler, teslim kapsamı ve geçerlilik süresi aynıysa karşılaştırılabilir. Fiyatları karşılaştırmadan esasları eşitleyin. Tablo farkın çelik, navlun, kur, vergi veya zamandan geldiğini göstermelidir.
Kaynaklar ve kullanım yöntemi
Yöntem, terminoloji ve karar kapsamı standartlara ve birincil kaynaklara dayanır. Projenin sözleşme sürümü ile onaylı ulusal standart her zaman önceliklidir.
- [1]Steel & Metals Price Assessment Methodology— S&P Global Energy — Platts
- [2]Platts Assessments Methodology Guide— S&P Global Commodity Insights
- [3]Global Steel, Ferrous Scrap, Ferroalloys and Noble Alloys Specifications Guide— S&P Global Commodity Insights
- [4]World Steel in Figures 2026— World Steel Association
- [5]İran Emtia Borsası fiziki piyasa işlem istatistikleri— İran Emtia Borsası


