Bu rehberin kararı
Teklifleri on kat kur hatası veya vergiyi iki kez sayma olmadan ödenecek ortak esasa getirin.
Yönetici özeti
- Temel karar: Teklifleri on kat kur hatası veya vergiyi iki kez sayma olmadan ödenecek ortak esasa getirin.
- Karşılaştırma esası: Net tümen/kg, geçerli vergi oranı, hizmetler, ton başına navlun ve toplam sipariş değeri için standart satır kurun. Her girdi ve çıktı hücresinde birimi gösterin; ayrıca kararlaştırılan ihracat para birimi dönüşümünü ayrı sunun.
- İlk risk: Riyal-tümen dönüşümünde on kat hata
Hangi kararı vermelisiniz?
İran çelik teklifleri riyal ve tümen, kilogram ve ton arasında değişir. Bazıları vergi hariç, bazıları vergi veya hizmet dâhildir. Teknik özellikleri, fiyat esasını, teslim koşullarını ve kalite belgelerini birlikte değerlendirin. Kalite sınıfı, ağırlık, kaplama veya teslim kapsamı farklıysa daha düşük rakam karşılaştırılabilir bir teklif değildir. Önce projenin ihtiyacını tanımlayın; her kabul koşulunu teslimatta kontrol edilebilecek bir belge veya ölçümle eşleştirin.[1][2]
Bu yazı İran iç piyasasını Türkiye’den tedarik yapan alıcı açısından ele alır. İran Emtia Borsası veya iç piyasa fiyatı Türkiye’ye teslim ihracat teklifi değildir; ürün, miktar, ödeme, yükleme ve vergi kapsamını ayrı doğrulayın. Riyal ve tümen verisini önce kendi biriminde doğru okuyun, sonra tarihli ve uygulanabilir kurla TRY/USD’ye çevirin. Kara sınırı veya deniz limanındaki teslim noktasını, taşıma, sigorta, gerekli ithalat belgeleri ve varış masraflarını teklifin içine açıkça yerleştirin. İran’daki fiyat veya arz sinyalini Türkiye’deki proje ihtiyacı, kabul şartı ve teslim takvimiyle birlikte değerlendirin. İran iç piyasa vergisini Türkiye ithalat vergileriyle birleştirmeyin; her teklifin hangi vergi ve hizmetleri içerdiğini ayrı teyit edin.
Teknik işleyiş ve fiyata etkisi
Bir tümen on riyal, bir metrik ton bin kilogramdır. Hataların çoğu belirsiz esastan gelir: miktarla çarpmadan birim fiyatı, faturalanan ağırlığı, vergi, yükleme, tartım ve navlunu belirleyin.[2][3][4]
Net tümen/kg, geçerli vergi oranı, hizmetler, ton başına navlun ve toplam sipariş değeri için standart satır kurun. Her girdi ve çıktı hücresinde birimi gösterin; ayrıca kararlaştırılan ihracat para birimi dönüşümünü ayrı sunun. Teklifleri birim, ağırlık esası, vergiler, ambalaj, yükleme, nakliye ve geçerlilik süresi eşitlendiğinde karşılaştırın. Eksik bırakılan bir maliyet, kilogram fiyatındaki görünen tasarruftan büyük olabilir. Tedarikçinin teklif para birimini ve ödeme tarihini kaydedin; Türkiye’deki teslim maliyetini hesaplarken döviz dönüşümünü nakliye ve diğer giderlerden ayrı gösterin.
Karşılaştırılabilir teklif isteme
Her tedarikçiden aynı yazılı şartnameye yanıt isteyin. Böylece ürün tanımı veya teslim kapsamı değiştirilerek daha ucuz görünen bir teklif hazırlanmasını önlersiniz. Fiyatları yan yana koymadan önce aşağıdaki bilgileri doğrulayın ve eksik yanıtları açıkça işaretleyin:
- Para birimi ve fiyat birimi
- Vergi dâhil veya hariç
- Teorik veya gerçek ağırlık
- Hizmet bedelleri
- Navlun ve asgari yük
Seçeneklerin karşılaştırılması
Bu tablo karar vermeyi kolaylaştırır; mühendislik hesaplarının veya sözleşme belgelerinin yerine geçmez. Son sütun, teklifi kabul etmeden önce incelenecek kanıtı gösterir. Nihai seçim, gerçek kullanım koşulları ve projenin onaylı şartnamesiyle birlikte değerlendirilmelidir.
| Net tümen/kg | Yaygın iç piyasa karşılaştırması | Vergi ve hizmetleri ayırmak |
| Riyal/kg | Resmî fatura ve borsa verisi | Tümene doğru dönüşüm |
| Çubuk veya bağ başına | Adet esaslı ürün teklifi | Gerçek ağırlık ve adet |
Yaygın riskler ve uyarı işaretleri
Hatalar çoğunlukla piyasa adının teknik şartname yerine kabul edilmesi, tek fotoğrafın bütün sevkiyatı temsil etmesi veya teslim kapsamının teklifte bulunmamasıyla başlar. Şu riskleri ayrı ayrı ele alın: Riyal-tümen dönüşümünde on kat hata; Vergiyi iki kez uygulamak; Sözleşmedeki kantar yerine teorik ağırlık; Ton ve araç başına navlunu karıştırmak. Her riski yazılı bir kabul koşuluna, numune alma planına veya izlenebilir belgeye dönüştürün; kontrolü kimin yapacağını sevkiyattan önce belirleyin.
Bir standart numarası tek başına uygunluğu kanıtlamaz. Baskı yılı, kalite sınıfı, boyutlar, toleranslar, deney yöntemi, döküm veya parti numarası ve kabul yetkilisi belli olmalıdır. Türkiye’de kullanılacak ithal çelik için projenin onaylı şartnamesini ve ilgili yerel gereklilikleri doğrulayın. İran’daki bir piyasa sınıfını, belgeli değerlendirme olmadan yerel bir kalite sınıfına eşdeğer saymayın.
Satın alma kararını tamamlama
Her değerin yanında birimi gösterin, net ve brüt fiyatı ayrı sütunlarda tutun. Etiketsiz sayı güvenilir tedarik verisi değildir.[4][5]
Sipariş öncesinde ürün tanımı, miktar, birim, teorik ve gerçek ağırlık, taban fiyat, vergiler, nakliye, teslim aralığı, belgeler ve kabul ölçütlerini tek karşılaştırma tablosunda toplayın. Her masrafın sorumlusunu ve teslimatta farkları kaydedecek kişiyi belirleyin. Tarihli teklifleri ve teknik yazışmaları sipariş dosyasında saklayın; kontrol planını mal kabul ekibine önceden iletin. Böylece sözleşme şartları ancak araç geldiğinde tartışılmaya başlanmaz.
Sipariş öncesi kontrol listesi
- 1Para birimi ve fiyat birimi
- 2Vergi dâhil veya hariç
- 3Teorik veya gerçek ağırlık
- 4Hizmet bedelleri
- 5Navlun ve asgari yük
- 6Teklifte fiyat esasını, birimi, vergileri, yükleme ve nakliyeyi kaydedin
- 7Boşaltma öncesinde sevkiyat işaretlerini ve belgeleri teslim edilen ürünle eşleştirin
Sık sorulan sorular
İran çelik fiyatlarında birimler ve vergiler değerlendirmesinde öncelikle neyi doğrulamalıyım?
Fiyatları karşılaştırmadan önce ürün tanımını ve kabul ölçütlerini eşitleyin. Net tümen/kg, geçerli vergi oranı, hizmetler, ton başına navlun ve toplam sipariş değeri için standart satır kurun. Her girdi ve çıktı hücresinde birimi gösterin; ayrıca kararlaştırılan ihracat para birimi dönüşümünü ayrı sunun.
İran çelik fiyatlarında birimler ve vergiler konusunda karar vermek için fiyat tek başına yeterli midir?
Hayır. Fiyatlar ancak kalite sınıfı, boyutlar, ağırlık, kalite, belgeler, teslim kapsamı ve geçerlilik süresi aynıysa karşılaştırılabilir. Her değerin yanında birimi gösterin, net ve brüt fiyatı ayrı sütunlarda tutun. Etiketsiz sayı güvenilir tedarik verisi değildir.
Kaynaklar ve kullanım yöntemi
Yöntem, terminoloji ve karar kapsamı standartlara ve birincil kaynaklara dayanır. Projenin sözleşme sürümü ile onaylı ulusal standart her zaman önceliklidir.
- [1]İran Emtia Borsası fiziki piyasa işlem istatistikleri— İran Emtia Borsası
- [2]İran ulusal standartları ve hizmetleri— İran Ulusal Standartlar Kurumu
- [3]World Steel in Figures 2026— World Steel Association
- [4]Commodity Markets— World Bank
- [5]Çelik piyasası analizi ve bilgi merkezi— AhanPrice


